Selecteer een pagina

“Werken met je stem, veel makkelijker moet het toch niet worden?” Jaren geleden heb ik eens een artikel geschreven over de beste manier om te starten in het stemmenvak. Het artikel was een van de populairste pagina’s van mijn website. Toen mijn website grondig werd herzien verdween de pagina van het internet, maar de vragen bleven komen. Daarom zijn hier — ‘op veler verzoek’ — Arno’s tips voor startende stemacteurs.

Regelmatig krijg ik e-mails van mensen die wat met hun stem willen doen. De meeste mensen hebben al vaak te horen gekregen dat ze een mooie stem hebben: “…daar moet je wat mee doen!”. Zulke complimenten zijn natuurlijk geweldig om te horen.

Mijn heel vervelende tegenvraag is dan: zijn die mensen in een positie om jou daarover objectief te adviseren? Met andere woorden, hebben zij de ervaring en de kennis om een goede stemacteur te herkennen en op waarde te schatten? In dat geval zit je namelijk gebeiteld. Maar waarschijnlijk is het tegendeel waar. Waarschijnlijk wilden ze je een leuk compliment geven (al dan niet gemeend), maar hebben ze zelf geen idee wat er allemaal komt kijken bij een serieuze stemmencarrière.

‘Een mooie stem is hetzelfde als een stel mooie benen’

Het liefst zou ik een heel positief verhaal vertellen; bel dit nummer en je wordt een beroemd stemacteur. Maar helaas is het niet zo positief. Het komt allemaal aan op heel hard werken. Oefenen en volharden in je droom. Het hebben van een mooie of bijzondere stem is namelijk niet voldoende. Zie het als iemand die mooie benen heeft; die kan niet automatisch heel goed dansen.

Wellicht ben je bekend met de 10.000 uur-regel. Volgens de Amerikaanse psycholoog K. Anders Ericsson kan je pas goed in iets worden als je daar 10.000 uur in hebt gestoken. Ericsson onderzocht uitblinkers in hun vakgebied en ontdekte dat de echte toppers gewoon heel veel ervaring hebben. Pas na 10.000 uur zou je een bepaalde vaardigheid echt in de vingers hebben. Dat komt dus neer op drie uur per dag of 20 uur per week oefenen, gedurende een periode van tien jaar.

Train die stemspieren!

Oefenen dus. Heel veel oefenen. Hardop de krant, advertenties in tijdschriften en berichten op teletekst voorlezen.

Maak opnamen van jezelf. Luister goed, wees kritisch. Intonatie en rust zijn de beste instrumenten om een tekst goed neer te zetten. Gebruik die instrumenten met mate en zorg. Bedenk vooral waarom je iets zegt op de manier waarop je het zegt. Vraag jezelf af: waar zit de essentie in een zin? Wat is de boodschap die je wilt overbrengen en hoe doe je dat? Pas als jij de tekst helemaal zelf begrijpt, kan de de tekst begrijpelijk overbrengen op je luisteraar.

Meld je aan als vrijwilliger bij de blindenbibliotheek, als voorleesouder op de basisschool of bij een bibliotheek. Informeer of de lokale omroep nog vrijwilligers nodig heeft. (Voor mij was de lokale omroep namelijk dé plek waar ik in alle rust mijn eerste stappen in de media kon maken. Bij Nieuwegein Radio leerde ik alles over de techniek van een radiostation, de samenstelling en productie van een programma, teksten schrijven en uiteindelijk teksten voorlezen.) Een lokale omroep heeft vaak een lage drempel en meestal staan ze er te springen om vrijwilligers.

En als je die voice-over spieren eenmaal hebt getraind, je hebt je meters gemaakt en voorzichtig de eerste spotjes ingesproken, dan pas begint het echte werk…

Maak je klaar voor het ondernemerschap als stemacteur

Stemmenwerk lijkt een makkelijke en leuke manier om veel geld te verdienen. En dat is het natuurlijk ook. Maar het brengt ook veel meer werk met zich mee dan je in eerste instantie zou vermoeden. Als stemacteur ben je namelijk een ondernemer, je runt een bedrijf! Dat betekent dat je veel tijd en ook geld zult moeten investeren in het het opzetten van een eigen studio (althans; je eigen inspreekfaciliteiten), het produceren van voice-over demo’s, een professionele website en het opbouwen van een klantenkring.

Ook krijg je te maken met alle financiële en administratieve verplichtingen die het hebben van een bedrijf met zich meebrengt. De tijd die je uiteindelijk als stemacteur of voice-over achter de microfoon doorbrengt is te verwaarlozen bij de tijd die je aan al die andere dingen zult moeten besteden. Wees daar op voorbereid.

Je kunt ervoor kiezen om exclusief via één of meer stemmenbureaus te werken, daarmee zou je de zakelijke kanten van het zelfstandig ondernemerschap een klein beetje kunnen omzeilen. Zometeen (iets) meer daarover.

Van de ster op een verjaardag naar de ster in de studio

Wil je stemmetjes of imitaties doen, zorg dan voor een origineel, indrukwekkend, eigen repertoire. Bedenk dat imitaties van de broertjes de Boer imitaties van imitaties zijn. Kan je leuk dominee Gremdaat nadoen, dan doe je een imitatie van een typetje. Als een studio de broertjes de Boer nodig heeft (en ze kunnen zelf niet), dan bellen ze Edwin Evers. Willen ze Gremdaat, dan bellen ze Paul Haenen. Zorg dus voor een eigen en origineel repertoire.

Neem een ‘personal voice trainer’

Als je dit allemaal gelezen hebt, en nu nog steeds geïnteresseerd bent in zo’n carrièreswitch, raad ik je aan te investeren in het aanleren van goede basisvaardigheden. Om te leren hoe je je stem het beste kunt gebruiken, hoe je met teksten omgaat, het werk in een studio, etcetera. Samen met je leraar of mentor ontdek je wat jouw talenten zijn en waar voor jou de beste kansen als voice-over of stemacteur liggen.

Als coach heb ik verschillende stemacteurs en radiopresentatoren begeleid. Helaas heb ik op dit moment geen ruimte in mijn schema om nieuwe pupillen aan te nemen.

Wel kan ik je de volgende voicecoaches en cursussen aanbevelen (op willekeurige volgorde):

  • Michiel Koudstaal was jarenlang de stem van SBS 6. Nu is hij eigenaar van Voxcast voicecasting en coaching — en dat doet hij goed.
  • Ben Maasdam is een oude rot in het vak. Hij verzorgt voor verschillende bedrijven cursussen stemacteren, maar je kunt hem ook als één-op-één coach inzetten.
  • Cees Manintveld verzorgt cursussen onder de naam Qletz. Naast een algemene training (intro), geeft hij ook een workshop thuisstudio (online) en coaching.
  • Barnier Geerling biedt de cursus stemacteren aan, en behandelt daarin werkelijk alle facetten van het stemmenvak.

Er zijn veel meer cursussen en coaches te vinden op internet, maar deze mensen kan ik je zondermeer aanbevelen.

Stemmen- en castingbureaus

Je hoort mensen vaak praten over stemmenbureaus, een soort modellenbureaus voor voice-overs en stemacteurs. Die zijn er inderdaad ook nog, maar tegenwoordig loopt slechts een klein gedeelte van het stemmenwerk via de stemmenbureaus. Daarom ga ik daar niet verder op in. Maar zelfs wanneer je besluit om je stem exclusief aan een stemmenbureau te verbinden, is een goede basis onmisbaar. Aan het werk dus.

Tot slot

Je krijgt maar één kans op een eerste indruk, dus zorg dat je er helemaal klaar voor bent wanneer je de eerste voice-over demo’s de deur uit doet.

Hopelijk heb ik je hiermee een beetje op weg geholpen.

Hartelijke groet,
Arno